Stelpost in een offerte: wat het is en waarom je moet opletten

Wat is een stelpost in een offerte?

Een stelpost is een bedrag dat de aannemer in zijn offerte opneemt voor een onderdeel waarvan de prijs nog niet vastligt. Het bedrag telt mee in de aanneemsom, maar het is een budget: zodra bekend is wat het onderdeel echt kost, wordt het verschil verrekend. Ben je duurder uit, dan betaal je bij. Blijf je eronder, dan krijg je geld terug.

De algemene voorwaarden die aannemers voor particulieren het meest gebruiken, omschrijven een stelpost vrijwel op dezelfde manier. In de AVA van Bouwend Nederland en in de Consumentenvoorwaarden Verbouwingen (Covo 2026) van BouwGarant is een stelpost bedoeld voor:

• de aankoop van materiaal, zoals tegels of sanitair;
• de aankoop van materiaal plus het verwerken ervan;
• werk dat bij het tekenen nog niet nauwkeurig genoeg is bepaald en dat jij later invult.

Bij elke stelpost hoort in de overeenkomst te staan waarop hij betrekking heeft. Een regel als "stelpost diversen € 2.500" voldoet daar niet aan. In een verbouwofferte zie je stelposten vooral bij onderdelen die je zelf nog uitzoekt: de keuken, het sanitair, de tegels, soms de vloer of de binnendeuren. Ook bij onzekere klussen duiken ze op, zoals funderingsherstel, het vervangen van rotte balken of het verwijderen van asbest waarvan de omvang pas na het slopen blijkt.

Stelpost, richtprijs of PM-post: wat is het verschil?

Een stelpost is een concreet bedrag binnen een vaste aanneemsom dat achteraf wordt verrekend. Een richtprijs is een schatting van de totale prijs, die volgens artikel 7:752 BW met niet meer dan 10% mag worden overschreden, tenzij de aannemer je zo tijdig mogelijk waarschuwt dat het duurder wordt. Bij een PM-post (pro memorie) ontbreekt het bedrag helemaal: het onderdeel wordt genoemd, maar de kosten zitten niet in de prijs.

Dat laatste maakt een PM-post het gevaarlijkst. Een offerte met drie PM-posten oogt compleet, terwijl je van die drie onderdelen niets weet over de prijs. Vraag bij elke PM-post om een bedrag of in elk geval een bandbreedte.

In deze tabel staan de prijsvormen naast elkaar die je in een verbouwofferte kunt tegenkomen, met wie het risico draagt als het duurder uitvalt.

Een stelpost verschilt ook van meerwerk. Meerwerk is werk dat je tijdens de verbouwing extra laat doen of wijzigt. Het overschrijden van een stelpost wordt wel als meerwerk verrekend, maar het onderdeel zat al in de opdracht. Over de regels voor extra werk lees je meer in het artikel over meerwerk bij een verbouwing.

Waarom gebruiken aannemers stelposten?

Aannemers gebruiken stelposten om een offerte te kunnen maken voordat alle keuzes vastliggen. Zonder stelpost zou de aannemer moeten wachten tot jij je keuken hebt uitgezocht, of een ruime marge moeten inbouwen voor iets wat hij niet kan zien. Met een stelpost geeft hij nu een prijs en kies jij later.

Er bestaan twee soorten, en dat verschil is belangrijk. Bij een keuzestelpost bepaal jij de uitkomst: kies je een dure keuken, dan betaal je meer. Bij een risicostelpost bepaalt de situatie de uitkomst, bijvoorbeeld hoeveel rot hout er achter de betimmering zit. Op die tweede soort heb je geen invloed. Daar zit het grootste financiële risico.

Vereniging Eigen Huis raadt aan stelposten waarop je geen invloed hebt zoveel mogelijk te voorkomen. Moet de aannemer een onderaannemer inschakelen, laat hem dan eerst diens offerte opvragen. Gaat het om mogelijk asbest, laat dan vooraf een asbestinventarisatie doen. Wat je vooraf onderzoekt, hoeft geen stelpost meer te zijn.

Eerlijk is ook dit: soms is een stelpost voor jou gunstiger dan een vaste prijs. Een aannemer die een vast bedrag moet noemen voor hak- en breekwerk dat hij niet kan overzien, rekent met het slechtste scenario. Met een reële stelpost betaal je wat het werk werkelijk kost, niet wat het in het ergste geval had kunnen kosten.

Hoe wordt een stelpost verrekend?

Een stelpost wordt verrekend door de werkelijke kosten te vergelijken met het bedrag van de stelpost. Kom je erboven, dan is het verschil meerwerk; blijf je eronder, dan is het minderwerk en krijg je geld terug. Of de aannemer daar 10% bovenop mag rekenen, hangt af van de algemene voorwaarden bij je offerte.

Daar zit het grootste verschil tussen de gangbare voorwaarden. De AVA Consumenten 2023 van Bouwend Nederland werkt met netto stelposten: alleen de werkelijk gemaakte kosten worden verrekend, zonder opslag. Bouwend Nederland koos daar bewust voor, omdat het volgens de branchevereniging beter aansluit bij de praktijk. De Covo 2026 van BouwGarant rekent wel een vergoeding van 10% over alles wat ten laste van de stelpost komt, tenzij je iets anders afspreekt. De oudere AVA 2013 deed dat ook. In de AVA Zakelijk 2023 kiezen partijen zelf tussen een bruto stelpost (met 10%) en een netto stelpost (zonder).

De tabel laat zien wat de meest gebruikte voorwaarden over het verrekenen van een stelpost zeggen.

Nog een detail dat in offertes vaak verkeerd wordt begrepen. Volgens zowel de AVA Consumenten 2023 als de Covo 2026 heeft de aannemer recht op 10% van het verschil als je aan het eind meer minderwerk dan meerwerk hebt. De afrekening van de stelposten telt daarbij niet mee. Blijf je dus flink onder je keukenstelpost, dan mag de aannemer daar niet die 10% over rekenen.

Rekenvoorbeeld: een stelpost voor de keuken wordt overschreden

Een keukenstelpost wordt overschreden zodra de keuken die je kiest meer kost dan het bedrag in de offerte. Hoeveel je dan bijbetaalt, hangt af van de voorwaarden. Het verschil kan zomaar meer dan € 1.000 zijn.

Stel: in de offerte voor je verbouwing staat een stelpost van € 9.000 inclusief btw voor de aanschaf van een keuken met apparatuur. In de showroom kies je een keuken van € 11.400. Dit betaal je bij:

Andersom werkt het ook. Kies je een keuken van € 7.500, dan krijg je bij een netto stelpost € 1.500 terug. Met 10% vergoeding komt er € 8.250 ten laste van de stelpost en krijg je € 750 terug.

Controleer bij een keukenstelpost nog twee dingen. Ten eerste: dekt de stelpost alleen de aanschaf, of ook de montage en het aansluiten van de apparatuur? Staat dat er niet bij, dan geldt de stelpost volgens de Covo 2026 alleen voor de aankoop en zit het werk in de aanneemsom. Ten tweede: is het bedrag inclusief of exclusief btw? Een stelpost van € 9.000 exclusief btw is € 10.890 inclusief 21% btw. In het modelcontract van BouwGarant staan beide kolommen naast elkaar, maar in veel offertes staat het nergens. Wat een complete keukenverbouwing kost, lees je op de pagina keuken verbouwen.

Stelpost voor tegels overschreden: betaal je ook meer voor het leggen?

Een tegelstelpost geldt meestal alleen voor de aankoop van de tegels; het leggen zit in de aanneemsom. Kies je een tegel die veel meer werk kost, dan mag de aannemer die extra uren alleen rekenen als hij je daar vooraf op heeft gewezen. Vraag het dus voordat je bestelt.

Neem een badkamer met 28 m² wand- en vloertegels. In de offerte staat een stelpost voor de aanschaf van tegels van € 35 per m², samen € 980. Je kiest grootformaat tegels van 60 × 120 cm voor € 62 per m², samen € 1.736.

1. Bij een netto stelpost betaal je € 756 bij (€ 1.736 min € 980).
2. Met 10% vergoeding komt er € 1.909,60 ten laste van de stelpost en betaal je € 929,60 bij.
3. Het leggen. Grote tegels zijn zwaar en vragen een vlakkere ondergrond. Stel dat de tegelzetter daardoor € 15 per m² meer rekent: dat is € 420 extra.

Met vergoeding en extra arbeid kost die ene keuze je dus ruim € 1.300 meer dan de offerte deed vermoeden. Voor dat extra werk geldt een duidelijke regel. De Covo 2026 staat het verrekenen van arbeid alleen toe als jouw keuze veel meer uren kost dan de aannemer kon voorzien én hij je daar vooraf op heeft gewezen. Ook de wet zegt in artikel 7:755 BW dat een aannemer bij meerwerk alleen meer mag vragen als hij je tijdig heeft gewaarschuwd voor de prijsverhoging, tenzij je dat zelf had moeten begrijpen.

Vraag ook of de stelpost per gelegde m² is gerekend of per ingekochte m². Tegelzetters bestellen altijd wat extra voor snijverlies, en dat komt bij de verrekening wel op je rekening. Wat tegelwerk per m² kost, lees je op de pagina tegelwerk.

Mag een aannemer een stelpost onbeperkt overschrijden?

Een aannemer mag een stelpost niet zomaar onbeperkt overschrijden. Bij een keuzestelpost betaal je de duurdere keuze die je zelf maakt. Bij een stelpost die de aannemer zelf heeft ingeschat, moet het bedrag reëel zijn, en een forse overschrijding zonder waarschuwing hoef je mogelijk niet helemaal te betalen.

Vereniging Eigen Huis geeft een helder voorbeeld van de keuzestelpost: staat er € 8.000 voor de keuken en kies je er een van € 12.000, dan is die luxere keuken jouw keuze en ben je de € 12.000 verschuldigd. Bij een risicostelpost ligt het anders. De Covo 2026 schrijft voor dat stelposten die de ondernemer noemt reële bedragen moeten zijn. Volgens Vereniging Eigen Huis beschouwt een rechter een stelpost regelmatig als richtprijs, die volgens artikel 7:752 BW met niet meer dan 10% mag worden overschreden, tenzij de aannemer je op tijd heeft gewaarschuwd.

Een voorbeeld. In de offerte staat een stelpost van € 6.000 voor het herstel van de houten vloerbalken. Na het slopen blijkt de schade groter, en de aannemer stuurt zonder overleg een rekening van € 9.500. Als de rechter de stelpost als richtprijs ziet, kan de aannemer zonder waarschuwing in beginsel niet meer vragen dan € 6.600. Had hij je wel direct gewaarschuwd, dan kon je kiezen: doorgaan, het werk beperken of een tweede mening vragen. Artikel 7:753 BW verplicht de aannemer bij kostenverhogende omstandigheden ook om je zo spoedig mogelijk te waarschuwen.

Dit blijft maatwerk. Vereniging Eigen Huis zegt er zelf bij dat per geval bekeken moet worden hoeveel van een overschrijding je moet betalen. Gaat het om duizenden euro's, leg je situatie dan voor aan het Juridisch Loket of een advocaat voordat je betaalt of weigert.

Te lage stelposten: de truc om goedkoop te lijken

Stelposten bepalen mee hoe hoog een offerte uitvalt, en daar kan een aannemer mee spelen. Een keukenstelpost van € 4.000 maakt een offerte duizenden euro's goedkoper dan die van een concurrent met € 10.000, terwijl het werk hetzelfde is. Het verschil betaal je later alsnog, als meerwerk.

Is dat altijd opzet? Nee. Sommige aannemers nemen de instapkeuken van hun vaste leverancier als uitgangspunt, of rekenen met tegels van € 20 per m² omdat ze niet weten wat je mooi vindt. Het effect op jouw vergelijking is wel hetzelfde: de goedkoopste offerte is dan niet de goedkoopste verbouwing.

Je herkent een te lage stelpost aan drie dingen. Het bedrag past niet bij wat je de aannemer hebt verteld: wie een kookeiland met inductie en een quooker wil, krijgt dat niet voor € 4.000. De stelposten van één aannemer liggen opvallend lager dan die van de anderen. En de aannemer kan niet zeggen welk product hij voor dat bedrag voor ogen had. Stel die vraag gewoon. Een eerlijke aannemer noemt een merk, een lijn of een prijs per m².

Een te lage stelpost is niet altijd een reden om een aannemer af te wijzen. Het is wel een reden om de offerte aan te laten passen voordat je vergelijkt. Hoe je dat doet voor alle posten tegelijk, staat in het artikel offertes vergelijken.

Let ook op het totaal. Staat meer dan een kwart van de aanneemsom in stelposten en PM-posten, dan is de offerte nauwelijks nog een vaste prijs. Je weet dan vooral wat het werk minimaal kost.

Welke stelposthoogtes zijn realistisch?

Een realistische stelpost past bij het segment dat jij wilt, niet bij het goedkoopste wat de leverancier heeft. De bedragen hieronder zijn indicaties inclusief btw, op basis van openbare prijsopgaven van leveranciers en aannemers, peildatum oktober 2026. Regio en merk maken veel verschil.

Deze tabel geeft per onderdeel een realistische bandbreedte voor een stelpost, plus het signaal dat een bedrag te laag is.

Voor een badkamer als geheel kun je rekenen op ongeveer € 9.000 tot € 18.000, afhankelijk van grootte en afwerking; zie de pagina badkamer laten verbouwen. Bij een risicostelpost bestaat geen standaardbedrag. Daar is de juiste vraag niet "is dit genoeg?" maar "hoe is dit bedrag berekend, en wat gebeurt er als het niet genoeg is?".

Checklist: zo beoordeel je de stelposten in jouw offerte

Een goede stelpost is specifiek omschreven en past bij wat je wilt. Loop deze vragen langs voordat je tekent. Kun je er een paar niet beantwoorden, vraag het dan na bij de aannemer.

• Staat bij elke stelpost waarop hij betrekking heeft, bijvoorbeeld "aanschaf keuken inclusief apparatuur"?
• Is duidelijk of de stelpost alleen de aankoop dekt, of ook montage en aansluiten?
• Staat erbij of het bedrag inclusief of exclusief btw is?
• Welke algemene voorwaarden gelden, en rekent de aannemer 10% over de stelposten?
• Past het bedrag bij wat je de aannemer hebt verteld? Vraag welk product of welke prijs per m² hij heeft aangehouden.
• Staan er PM-posten zonder bedrag in de offerte? Vraag om een bedrag of bandbreedte.
• Kun je een risicostelpost kleiner maken door vooraf te laten onderzoeken, bijvoorbeeld op asbest of houtrot?
• Is afgesproken dat de aannemer je schriftelijk waarschuwt voordat een stelpost wordt overschreden?
• Krijg je bij de verrekening de inkoopfacturen te zien?
• Mag je zelf bij een leverancier naar keuze kopen, of alleen via de aannemer?
• Hoe groot is het totaal aan stelposten ten opzichte van de aanneemsom?

Stelposten vermijden of juist slim gebruiken?

Stelposten vermijden is de veiligste route, want elke stelpost is een stukje financiële onzekerheid. De toelichting bij de Covo 2026 zegt het zelf: probeer stelposten te voorkomen door zoveel mogelijk beslissingen vooraf te nemen. Toch is een reële stelpost soms de betere keuze.

Wacht je met tekenen tot je elke tegel hebt uitgezocht, dan schuift je hele planning op. En vraag je bij onzeker sloopwerk een vaste prijs, dan pakt die volgens Vereniging Eigen Huis waarschijnlijk hoog uit. De afweging is simpel: zekerheid tegen een hogere prijs, of de werkelijke kosten met wat risico.

Zo maak je van een stelpost toch een vaste afspraak:

1. Kies vóór het tekenen. Zoek keuken, sanitair en tegels uit en laat de aannemer die concreet prijzen.
2. Laat onderaannemers offreren. Vraag de aannemer om de offerte van zijn installateur of tegelzetter mee te sturen.
3. Laat vooraf onderzoeken. Een asbestinventarisatie, constructieberekening of houtrotinspectie haalt onzekerheid weg.
4. Spreek een plafond af. Leg vast dat een risicostelpost niet zonder jouw schriftelijke akkoord boven een bepaald bedrag mag uitkomen.
5. Spreek de opslag af. De Covo 2026 laat toe dat je de 10% vergoeding lager of op 0% zet. Vragen kost niets.

Wat doe je bij onenigheid over een stelpost?

Bij onenigheid over een stelpost vraag je eerst om een onderbouwing en leg je je bezwaar schriftelijk vast. Komen jij en de aannemer er samen niet uit, dan bepaalt de geschillenregeling in je voorwaarden waar je terechtkunt. Betaal het deel waarover geen discussie is, zodat je zelf niet in de fout gaat.

1. Vraag om een specificatie. Welke kosten zijn ten laste van de stelpost gebracht, met inkoopfacturen?
2. Controleer de voorwaarden. Mag er 10% bij, en geldt de stelpost alleen voor aankoop of ook voor arbeid?
3. Ga na of je bent gewaarschuwd. Een overschrijding zonder tijdige waarschuwing is je sterkste argument.
4. Leg je bezwaar schriftelijk vast. Noem welk bedrag je betwist en waarom. Betaal de rest.
5. Zoek de geschillenregeling op. Onder de AVA Consumenten 2023 kies jij tussen de gewone rechter en de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen. Onder de Covo 2026 kun je, eventueel na bemiddeling door BouwGarant, naar de Geschillencommissie Verbouwingen, uiterlijk 12 maanden nadat je de klacht bij de aannemer hebt ingediend.
6. Haal advies. Het Juridisch Loket geeft gratis juridisch advies, en een rechtsbijstandsverzekering kan je bijstaan. Gaat het om een groot bedrag, schakel dan een advocaat in.

Veel discussies voorkom je met een goede aannemingsovereenkomst, waarin elke stelpost is omschreven. Wat daar verder in hoort, lees je in het artikel over de aannemingsovereenkomst. Voor een totaalbeeld van wat een verbouwing kost, zie de pagina complete renovatie.

Veelgestelde vragen over de stelpost

Is een stelpost inclusief of exclusief btw?

Dat verschilt per offerte, en juist daarom moet het erbij staan. In het modelcontract van BouwGarant staan stelposten in twee kolommen, exclusief en inclusief btw. In veel andere offertes staat het nergens. Een stelpost van € 9.000 exclusief btw is € 10.890 inclusief 21% btw, dus het verschil is groot. Vraag het na voordat je gaat winkelen, anders reken je met het verkeerde budget.

Mag ik de facturen achter een stelpost inzien?

Vraag erom, want het is redelijk. Onder de AVA Consumenten 2023 worden de werkelijk gemaakte kosten verrekend en onder de Covo 2026 de prijzen die aan de ondernemer zijn berekend. Die bedragen kun je alleen controleren met de inkoopfacturen of de offerte van de leverancier. Spreek vooraf af dat je die bij de verrekening te zien krijgt. Een aannemer die dat weigert, geeft je weinig reden om de verrekening te vertrouwen.

Moet ik bijbetalen als de stelpost wordt overschreden?

Bij een stelpost voor een onderdeel dat je zelf kiest, zoals een keuken of tegels, betaal je het verschil bij. Is de stelpost door de aannemer ingeschat, zoals bij funderingsherstel, dan moet het bedrag reëel zijn. Volgens Vereniging Eigen Huis behandelt een rechter zo'n stelpost regelmatig als richtprijs, die zonder tijdige waarschuwing met niet meer dan 10% mag worden overschreden. Bij grote bedragen vraag je advies aan het Juridisch Loket.

Krijg ik geld terug als ik onder de stelpost blijf?

Ja, het verschil wordt verrekend als minderwerk. Onder de AVA Consumenten 2023 krijg je het volledige verschil terug. Onder de Covo 2026 rekent de aannemer 10% over wat je wel uitgeeft, dus je krijgt minder terug: bij een stelpost van € 9.000 en een keuken van € 7.500 is dat € 750 in plaats van € 1.500. De extra 10%-vergoeding voor meer minderwerk dan meerwerk geldt niet voor stelposten.

Mag een aannemer opslag rekenen over een stelpost?

Dat hangt af van de algemene voorwaarden. De Covo 2026 en de AVA 2013 staan 10% vergoeding toe over alles wat ten laste van de stelpost komt. De AVA Consumenten 2023 werkt met netto stelposten, dus zonder opslag. Staat er niets over in de voorwaarden of de offerte, vraag het dan schriftelijk na. Je kunt een lagere opslag of 0% ook gewoon afspreken in de overeenkomst.

Kan ik zelf de keuken kopen in plaats van via de stelpost?

Dat kan als je het afspreekt, maar het heeft gevolgen. De stelpost vervalt dan als minderwerk, en de aannemer is minder verantwoordelijk voor materiaal dat jij aanlevert. Volgens de AVA Consumenten 2023 ben je zelf verantwoordelijk als door jou geleverde materialen ongeschikt of gebrekkig blijken. Spreek ook af wie de keuken plaatst en aansluit, en wat dat kost.

Hoeveel stelposten zijn normaal in een offerte?

Er bestaat geen norm. Een paar stelposten voor keuzes die je nog moet maken, zoals de keuken of het sanitair, is bij een verbouwing gewoon. Zorgwekkend wordt het als ook het gewone werk in stelposten staat, of als stelposten en PM-posten samen meer dan een kwart van de aanneemsom vormen. Dan heb je eigenlijk geen vaste prijs. Laat je offerte in dat geval checken voordat je tekent.

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek Boek 7, titel 12: aanneming van werk (art. 7:750 e.v.)
• Bouwend Nederland: AVA Zakelijk 2023 en AVA Consumenten 2023 nu beschikbaar
• Bouwend Nederland: modellen en modelcontracten voor de bouw
• Stichting BouwGarant: overeenkomst met Consumentenvoorwaarden Verbouwingen 2026 (pdf)
• Vereniging Eigen Huis: offerte en contract bij een verbouwing
• De Geschillencommissie
• Juridisch Loket