Mechanische ventilatie of WTW: verschil, kosten en subsidie 2026

Welke ventilatiesystemen zijn er? A, B, C en D naast elkaar

Er zijn vier ventilatiesystemen, aangeduid met de letters A tot en met D. Het verschil zit in de vraag of verse lucht en vuile lucht vanzelf bewegen of door een ventilator worden verplaatst. In bestaande huizen kom je vooral systeem A (natuurlijk) en systeem C (mechanische afvoer) tegen; nieuwbouw heeft meestal systeem D, balansventilatie met warmteterugwinning.

Systeem B, mechanische toevoer met natuurlijke afvoer, bestaat wel, maar wordt in woningen bijna nooit toegepast. Dat kun je dus overslaan. Volgens Milieu Centraal hebben huizen van vóór 1975 meestal natuurlijke ventilatie en heeft ongeveer 4 op de 10 huizen een mechanisch afvoersysteem. De tabel hieronder zet de systemen naast elkaar, inclusief de CO2-gestuurde variant van systeem C. De prijzen zijn indicaties inclusief btw en montage, peildatum oktober 2026.

Het belangrijkste verschil tussen C en D merk je in de winter. Bij systeem C komt koude buitenlucht via de roosters binnen en verdwijnt de warme binnenlucht via de box naar buiten. Bij systeem D verwarmt de uitgaande lucht in een warmtewisselaar de binnenkomende lucht voor, waardoor je minder warmte weggooit en geen tocht bij de roosters hebt.

Waarom ventilatie belangrijker wordt na het isoleren

Een huis dat je isoleert en kierdicht maakt, ventileert vanzelf minder. De kieren waar vroeger ongemerkt lucht door kwam zijn dicht, terwijl je nog net zoveel vocht en CO2 produceert met koken, douchen, ademen en was drogen. Wie isoleert zonder de ventilatie mee te nemen, haalt condens en schimmel in huis.

Je merkt dat aan beslagen ramen in de ochtend, een muffe lucht in slaapkamers en zwarte plekjes in de hoeken van de badkamer. Over die laatste lees je meer in ons artikel over schimmel in de badkamer. Wil je het meten, dan kost een losse CO2-meter volgens Milieu Centraal € 80 tot € 300. Veel adviseurs zien een waarde die 's nachts in de slaapkamer ruim boven de 1.200 ppm uitkomt als teken dat er te weinig wordt geventileerd.

Ventilatie hoort sinds kort ook officieel bij isoleren. Op het energielabel dat sinds mei 2026 wordt afgegeven, telt het ventilatiesysteem mee in de score voor de Standaard voor woningisolatie. Hoe die opname werkt, lees je in ons artikel over een energielabel aanvragen.

Mechanische ventilatie met afvoer (systeem C): zo werkt het

Bij mechanische ventilatie met afvoer zuigt een ventilatiebox, meestal op zolder, lucht af via ventielen in de keuken, de badkamer en het toilet. Verse lucht komt binnen via roosters in de ramen of de gevel. Het systeem werkt alleen goed als die roosters open staan en de box 24 uur per dag draait.

De meeste boxen hebben een standenschakelaar. Milieu Centraal adviseert bij een systeem met 3 standen: stand 1 als niemand thuis is, stand 2 als je thuis bent (ook 's nachts) en stand 3 bij koken en douchen. Zet de box nooit helemaal uit. Dan stopt de afvoer van vocht en blijft de lucht in huis hangen.

Boxen van vóór ongeveer 2010 werken meestal op wisselstroom. Een nieuwe gelijkstroombox is stiller en zuiniger, en kan vaak met een draadloze schakelaar of sensoren worden bediend. Laat bij vervanging ook de ventielen schoonmaken en het systeem opnieuw inregelen. Een veelgemaakte fout is dat bewoners ventielen bij het schoonmaken verwisselen of verder open of dicht draaien, waardoor de verdeling over de ruimtes niet meer klopt.

CO2-gestuurde ventilatie: wat de sensoren opleveren

CO2-gestuurde ventilatie is mechanische afvoer met sensoren die meten hoeveel CO2 er in de woonkamer en de slaapkamers hangt. Stijgt de waarde, dan draait de box harder; zakt hij, dan draait de box zachter. Zo ventileer je wanneer het nodig is, in plaats van de hele dag op dezelfde stand.

Het voordeel zit in comfort en in minder weggegooide warmte. Een vaste stand is overdag vaak te hoog en 's nachts in een volle slaapkamer te laag. Sommige systemen hebben zonekleppen, waarmee de box 's nachts vooral de slaapkamers ververst en overdag de woonkamer. Dat werkt beter dan één stand voor het hele huis.

Voor de ISDE-subsidie gelden strenge eisen. De box moet een capaciteit van meer dan 125 m³ per uur hebben en minimaal 2 CO2-sensoren. Vocht-, bewegings- of temperatuursensoren tellen niet mee, en een regeling telt niet als CO2-sensor. Op de factuur moeten de 2 CO2-sensoren zichtbaar zijn.

Eerlijk is eerlijk: voor de meeste bestaande huizen is dit de beste stap. Je betaalt ongeveer een derde van een wtw-installatie en lost de meeste klachten over vocht en benauwde slaapkamers op. Wat je niet oplost, is de koude lucht die bij de roosters binnenkomt.

Balansventilatie met wtw installatie (systeem D): wanneer het loont

Een wtw installatie, voluit balansventilatie met warmteterugwinning, blaast gefilterde verse lucht in de woon- en slaapkamers en zuigt vuile lucht af in de natte ruimtes. In de unit geeft de uitgaande lucht zijn warmte af aan de binnenkomende lucht. Je hebt geen roosters nodig en dus ook geen tocht.

Het systeem werkt alleen in een luchtdicht huis. Lekt de woning nog veel lucht via kieren en naden, dan komt er ongefilterde, koude lucht binnen langs de wtw heen en win je weinig terug. Milieu Centraal adviseert om bij balansventilatie de ramen dicht te houden en roosters in ramen dicht te zetten. Onder binnendeuren moet minstens 1,5 cm ruimte zitten, of er moet een overstroomrooster in, zodat de lucht door het huis kan stromen.

Nieuwe units hebben sinds 2016 verplicht een zomerbypass. Die laat de warmtewisselaar in de zomer links liggen, zodat je 's nachts koele buitenlucht binnenhaalt in plaats van voorverwarmde lucht. Oudere units hebben die vaak niet, en achteraf inbouwen is volgens Milieu Centraal mogelijk maar vaak duur.

Een wtw loont vooral in deze situaties:

• je renoveert grondig, met isolatie van dak, gevel en vloer en nieuw glas, waardoor het huis echt luchtdicht wordt;
• plafonds of vloeren liggen toch al open, zodat de kanalen weg kunnen zonder grote extra breek- en stucklussen;
• er is een zolder of berging waar de unit kan hangen, met een afvoer voor condenswater;
• je hebt last van hooikoorts of fijnstof en wilt gefilterde lucht.

Woon je in een tochtig huis van vóór 1975 dat je niet verder gaat isoleren, dan is een wtw weggegooid geld. Begin dan met isoleren en kierdichting.

Centrale of decentrale wtw installatie in een bestaand huis?

Bij een centrale wtw installatie hangt één unit op zolder of in een berging, met twee kanalensystemen door het hele huis. Bij decentrale wtw krijgt elke ruimte een eigen unit in de gevel, zonder kanalen. Centraal is beter en stiller voor een heel huis; decentraal is een uitkomst voor één of twee ruimtes waar kanalen niet kunnen.

Het lastigste aan centrale wtw in een bestaand huis is het kanaalwerk. Er moeten aanvoerkanalen naar elke woon- en slaapkamer en afvoerkanalen uit alle natte ruimtes. In een rijtjeshuis met betonvloeren betekent dat vaak verlaagde plafonds of kokers langs de wand. Vraag daarom altijd of timmer- en stucwerk in de prijs zit.

Een decentrale unit is een doos van ongeveer een schoenendoos tot een kleine radiator groot, met een kernboring door de buitenmuur. De ISDE stelt eisen: een recuperatieve warmtewisselaar met een rendement van minimaal 80% en een capaciteit van minimaal 80 m³ per uur. Goedkopere units met een regeneratieve kern, die om de zoveel tijd van richting wisselen, voldoen niet aan die eis. Controleer de meldcodelijst van RVO voordat je koopt.

Wat kost mechanische ventilatie of een wtw installatie in 2026?

Een nieuwe ventilatiebox kost inclusief montage ongeveer € 450 tot € 1.100, CO2-gestuurde afzuiging € 1.500 tot € 3.500 en een centrale wtw installatie in een bestaand huis € 4.500 tot € 10.000. Het verschil zit vooral in het kanaalwerk. De bandbreedtes hieronder zijn gebaseerd op openbare prijsopgaven van fabrikanten en installateurs, inclusief 21% btw, peildatum oktober 2026.

De wtw kosten lopen op door een paar dingen die in een offerte makkelijk ontbreken. Denk aan kokers en verlaagde plafonds om kanalen weg te werken, stucwerk en schilderwerk daarna, een extra dakdoorvoer, een condensafvoer naar de riolering en een stopcontact of groep voor de unit. Bij een decentrale unit telt het aantal ruimtes zwaar mee: drie units kosten al snel net zoveel als een eenvoudig centraal systeem.

Meer over uurtarieven en wat installatiewerk in het algemeen kost, lees je op onze pagina over de kosten van installatiewerk. Wil je de ventilatie samen met isolatie financieren, kijk dan ook naar de Warmtefonds lening.

Stroomverbruik van mechanische ventilatie: wat kost het per jaar?

Een moderne gelijkstroombox gebruikt ongeveer 115 kWh per jaar, een oude wisselstroombox van dezelfde capaciteit zo'n 225 kWh. Dat blijkt uit cijfers van Stimular, en het past bij de vuistregel dat een nieuwe box ongeveer de helft zuiniger is. Bij een stroomprijs van ongeveer € 0,30 per kWh scheelt dat zo'n € 30 per jaar.

Vervang een werkende box dus niet alleen om de stroomrekening. De winst zit eerder in minder lawaai en de mogelijkheid om CO2-sensoren aan te sluiten. Een wtw-unit heeft twee ventilatoren en verbruikt daarom meer: reken op grofweg 150 tot 350 kWh per jaar, afhankelijk van het type en hoe hard hij draait.

De echte winst van een wtw zit in de warmte die je niet weggooit. Een eenvoudige rekensom laat zien hoe groot die is:

1. Stel dat een huis gemiddeld 120 m³ lucht per uur ververst. Dat huis voert in een stookseizoen ruwweg 2.500 tot 2.900 kWh warmte af.
2. Een wtw met 85% rendement wint daarvan ongeveer 2.100 tot 2.450 kWh terug.
3. Met een cv-ketel komt dat neer op zo'n 240 tot 280 m³ gas, ongeveer € 420 tot € 500 bij een gasprijs van € 1,75 per m³.
4. Met een warmtepomp (gemiddeld rendement 4) is het 525 tot 610 kWh stroom, ongeveer € 160 tot € 185 per jaar.
5. Haal daar het extra verbruik van de tweede ventilator vanaf, zo'n € 30 tot € 70 per jaar.

Dit is een theoretisch maximum. In een huis dat nog lekt, of waar CO2-sturing het debiet al omlaag brengt, wordt de winst kleiner. Afgezet tegen de meerprijs van € 3.000 tot € 6.500 ten opzichte van CO2-gestuurde afzuiging verdien je een wtw met een cv-ketel in ongeveer 6 tot 19 jaar terug, en met een warmtepomp vaak niet binnen de levensduur. Kies wtw dus om het comfort: geen tocht bij de roosters en gefilterde lucht.

Geluid van een ventilatiesysteem: zo voorkom je klachten

Een goed ingeregeld ventilatiesysteem hoor je in de woon- en slaapkamers nauwelijks. Milieu Centraal noemt maximaal 45 dB voor ventilatie-units en maximaal 40 dB voor units die vanaf 2018 op de markt zijn gekomen. Geluidsklachten komen meestal niet door de unit zelf, maar door de manier waarop hij is geplaatst en ingesteld.

Dit zijn de bekende boosdoeners:

• de unit hangt tegen een dunne wand of op een houten zoldervloer zonder trillingsdempers;
• er zitten geen flexibele aansluitingen of geluiddempers in de kanalen vlak bij de unit;
• ventielen staan te ver dicht, waardoor de lucht gaat fluiten;
• het systeem is niet ingeregeld en draait daardoor standaard te hard;
• vuile filters, waardoor de ventilatoren harder moeten werken.

Plaats een wtw bij voorkeur in een berging of een afgesloten deel van de zolder, niet boven een slaapkamer. Vraag in de offerte om het geluidsniveau van de unit in dB en om een geluiddemper op het aanvoerkanaal. Een omkasting met geluidsisolatie kan achteraf ook helpen.

Onderhoud en filters: wat mechanische ventilatie nodig heeft

Mechanische ventilatie heeft weinig onderhoud nodig, maar wie het overslaat, krijgt een luidruchtig en vies systeem. Het schoonmaakwerk en de filters doe je zelf; de unit en de kanalen laat je door een vakman nakijken. Milieu Centraal adviseert een onderhoudscontract bij een bedrijf met het Ventilatiekeur.

De tabel toont het schema van Milieu Centraal, met een prijsindicatie inclusief btw per keer.

Woon je aan een drukke weg, stofzuig de filters dan vaker. Een verstopt filter kost stroom en maakt lawaai. Bewaar het meetrapport van de laatste inregeling: daarmee kan een volgende monteur zien hoe het systeem hoort te draaien.

ISDE-subsidie voor ventilatie in 2026: voorwaarden en aanvragen

Sinds 1 januari 2026 geeft de ISDE eenmalig € 400 subsidie voor energiezuinige ventilatie. Je krijgt die alleen als je de ventilatie combineert met een of meer isolatiemaatregelen. Het bedrag is één keer per woning: je kunt daarna niet opnieuw subsidie voor ventilatie aanvragen.

Drie typen komen in aanmerking: een centrale CO2-gestuurde afzuigventilator (meer dan 125 m³ per uur en minimaal 2 CO2-sensoren), centrale balansventilatie met wtw (minimaal 85% rendement en 125 m³ per uur) en decentrale balansventilatie met wtw (recuperatief, minimaal 80% rendement en 80 m³ per uur). Verder gelden deze voorwaarden:

• je bent eigenaar en woont zelf in de woning;
• de woning is gebouwd vóór 1 januari 2019, of de omgevingsvergunning is aangevraagd vóór 1 juli 2018;
• het systeem is nieuw en geïnstalleerd op of na 1 januari 2026;
• een (bouw)installatiebedrijf voert de hele installatie uit; zelf installeren mag niet;
• je vraagt aan binnen 24 maanden na de installatie.

In de provincie Groningen en de Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo geldt de ISDE niet voor isolatie en ventilatie. Daar is een eigen regeling (Maatregel 29). Voor 2027 heeft RVO in oktober 2026 voorgenomen wijzigingen gepubliceerd; voor ventilatie staan daar geen wijzigingen in, maar controleer de voorwaarden op het moment van je aanvraag.

Zo vraag je het aan:

1. Kijk vóór aankoop op de meldcodelijst van RVO of het systeem erop staat, en noteer de meldcode.
2. Laat minstens één isolatiemaatregel uitvoeren die zelf aan de ISDE-eisen voldoet.
3. Laat het ventilatiesysteem installeren door een installatiebedrijf.
4. Zorg dat de factuur het type, het merk, de installatiedatum en bij CO2-sturing de 2 sensoren vermeldt, en bewaar het betaalbewijs.
5. Vraag met DigiD de subsidie aan bij RVO, eventueel tegelijk met de isolatiesubsidie, binnen 24 maanden.

Wees nuchter over dat bedrag. € 400 is mooi meegenomen, maar het is geen reden om een duurder systeem te kiezen dan je huis nodig heeft.

Ventilatiesysteem vervangen: zo pak je het aan

Begin bij wat je nu hebt. Een ventilatiesysteem vervangen start met de vraag wat er mis is. Is het alleen een oude, luidruchtige box, dan volstaat vaak een nieuwe gelijkstroombox op de bestaande kanalen. Gaat het om vocht, schimmel of benauwde slaapkamers, dan is CO2-sturing of een ander systeem de betere stap.

1. Kijk welk systeem je hebt: roosters en ventielen (C), inblaasventielen in de slaapkamers (D) of alleen roosters (A).
2. Noteer het bouwjaar en type van de box of unit; dat staat meestal op een sticker.
3. Meet een week de CO2 en de luchtvochtigheid in de slaapkamer en de woonkamer.
4. Bepaal op basis daarvan: box vervangen, CO2-sensoren toevoegen of overstappen op wtw.
5. Vraag twee of drie offertes aan met hetzelfde uitgangspunt, zodat je ze kunt vergelijken.
6. Laat na de installatie elk ventiel inregelen en vraag om het meetrapport.
7. Plan het onderhoud en vraag de subsidie aan als je ook isoleert.

Twijfel je tussen de systemen, dan helpt deze grove keuzehulp:

• Ongeïsoleerd huis van vóór 1975: verbeter eerst de natuurlijke ventilatie met roosters en een goede afzuiging in badkamer en keuken, en begin met isoleren.
• Net geïsoleerd, nog geen mechanische afvoer: leg mechanische afvoer met CO2-sturing aan.
• Mechanische afvoer met een box van vóór 2010: vervang de box door een gelijkstroombox en overweeg CO2-sensoren.
• Grondige renovatie, luchtdicht en ruimte voor kanalen: centrale wtw.
• Eén probleemruimte zonder ruimte voor kanalen: decentrale wtw in die ruimte.

Checklist voor je een offerte voor mechanische ventilatie tekent

Een goede offerte voor mechanische ventilatie of een wtw installatie laat zien wat er geleverd wordt, hoeveel lucht per ruimte wordt afgevoerd en wat er na de installatie wordt opgeleverd. Ontbreekt dat, dan kun je offertes niet eerlijk vergelijken. Loop deze punten na:

• Staat er een capaciteitsberekening in, met het aantal m³ per uur per ruimte?
• Is het type en merk van de box of unit vermeld, met het geluidsniveau in dB?
• Zijn het aantal en de plek van de CO2-sensoren beschreven?
• Is inregelen met een meetrapport per ventiel inbegrepen?
• Zitten kanalen, kokers, timmerwerk en stucwerk in de prijs, of komen ze later als meerwerk?
• Zijn dakdoorvoer, condensafvoer en een stopcontact of groep voor de unit meegenomen?
• Staat de meldcode erin en vermeldt de factuur straks wat de ISDE vraagt?
• Wat kost een set filters en een onderhoudsbeurt, en hoe lang is de garantie?

Twijfel je over een offerte, laat hem dan via onze offertecheck naast een tweede mening leggen voordat je tekent.

Veelgestelde vragen over mechanische ventilatie

Hoeveel stroom verbruikt mechanische ventilatie per jaar?

Een moderne gelijkstroombox voor mechanische afvoer verbruikt ongeveer 115 kWh per jaar, een oude wisselstroombox zo'n 225 kWh. Bij een stroomprijs van ongeveer € 0,30 per kWh is dat € 35 tegen € 70 per jaar. Een wtw-unit heeft twee ventilatoren en komt grofweg op 150 tot 350 kWh. Het werkelijke verbruik hangt af van de stand waarop het systeem meestal draait.

Mag ik mijn mechanische ventilatie uitzetten als ik niet thuis ben?

Nee, zet mechanische ventilatie nooit helemaal uit. Het systeem voert ook als je weg bent vocht af dat nog in de badkamer en in textiel zit. Zet de box op de laagste stand als niemand thuis is. Bij een systeem met 3 standen is dat stand 1. Uitzetten kost weinig stroom, maar vergroot de kans op schimmel en muffe lucht.

Hoe vaak vervang je de filters van een wtw installatie?

Vervang de filters van een wtw installatie ongeveer elke zes maanden en zuig ze tussendoor minstens één keer schoon. Woon je aan een drukke weg of in een stoffige omgeving, dan vaker. Een set filters kost ongeveer € 20 tot € 60. Vuile filters maken de unit luidruchtiger en kosten extra stroom.

Kan ik zelf een ventilatiebox vervangen?

Een ventilatiebox vervangen kan technisch zelf, als de nieuwe box op dezelfde kanalen past. Let wel op: zonder installateur vervalt soms de fabrieksgarantie en wordt het systeem niet opnieuw ingeregeld. Voor de ISDE-subsidie is zelf installeren niet toegestaan; een installatiebedrijf moet het hele werk uitvoeren. Een box met montage kost ongeveer € 450 tot € 1.100.

Is wtw-ventilatie gezonder dan mechanische afvoer?

Wtw-ventilatie filtert de binnenkomende lucht, wat prettig is bij hooikoorts en aan drukke wegen. Voor het afvoeren van vocht en CO2 doet goed ingeregelde mechanische afvoer met CO2-sturing niet veel onder. Het verschil zit vooral in comfort: geen koude lucht bij de roosters en minder geluid van buiten. Gezond wordt het pas als het systeem goed is ingeregeld en onderhouden.

Krijg ik subsidie als ik alleen mijn ventilatiesysteem vervang?

Nee. De ISDE geeft in 2026 alleen € 400 voor ventilatie als je die combineert met minstens één isolatiemaatregel. Je vraagt beide binnen 24 maanden aan, eventueel tegelijk. Het moet gaan om CO2-gestuurde afzuiging met minimaal 2 sensoren of om balansventilatie met wtw. Een gewone nieuwe box zonder CO2-sensoren komt niet in aanmerking.

Hoe lang gaat een wtw installatie mee?

Een wtw installatie gaat bij goed onderhoud in de regel 15 tot 20 jaar mee, de kanalen veel langer. Vervangen betekent dan meestal alleen een nieuwe unit op de bestaande kanalen, voor ongeveer € 2.000 tot € 4.500. Wie de filters laat zitten en het onderhoud overslaat, verkort de levensduur van de ventilatoren en vervuilt de kanalen.

Waarom maakt mijn mechanische ventilatie zoveel lawaai?

Lawaai van mechanische ventilatie komt meestal door een box zonder trillingsdempers, ontbrekende geluiddempers in de kanalen, te ver dichtgedraaide ventielen of vuile filters. Laat het systeem eerst schoonmaken en opnieuw inregelen. Helpt dat niet, dan is een nieuwe gelijkstroombox vaak stiller. Milieu Centraal noemt maximaal 40 dB voor units die vanaf 2018 op de markt kwamen.

Bronnen

• RVO: ISDE, ventilatie voor woningeigenaren
• RVO: ISDE, wat is er gewijzigd vanaf 2026
• RVO: ISDE, wat wijzigt er vanaf 2027 (voorgenomen)
• Milieu Centraal: Ventilatie
• Milieu Centraal: Ventilatie met mechanische afvoer
• Milieu Centraal: Balansventilatie
• Milieu Centraal: Subsidie voor ventilatie
• Stimular: gelijkstroomventilator als zuinig alternatief
• Energielabel.nl (Milieu Centraal): energielabel vanaf mei 2026 uitgelegd
• Energievergelijk.nl: gemiddelde energieprijzen oktober 2026